Cykliczne widowisko plenerowe Uniwersytetu Ludowego Rzemiosła Artystycznego
Wierzbin to cykliczne, spektakularne wydarzenie plenerowe, organizowane od kilkunastu lat przez Uniwersytet Ludowy Rzemiosła Artystycznego w Woli Sękowej. Każdego roku przyciąga ono uczestników i widzów spragnionych doświadczenia łączącego rzemiosło, teatr, rytuał i żywioły natury.
Na wzgórzu nieopodal siedziby ULRA powstaje monumentalna, kilkumetrowa forma wypleciona z wikliny – postać przypominająca olbrzymią figurę antropomorficzną. Jej tworzenie trwa około tygodnia i odbywa się pod czujnym okiem Katarzyny „Lulu” Onacko, mistrzyni plecionkarstwa oraz kierowniczki Budowniczych Wierzbina – artystycznego pleneru wikliniarzy.
Twórcy pracują z rozmachem i pełnym zaangażowaniem, mając świadomość, że finałem ich wysiłku będzie ogień – siła niszcząca, lecz jednocześnie oczyszczająca i symboliczna.
Wierzbin to wydarzenie o charakterze parateatralnym, przygotowywane przez słuchaczy i absolwentów ULRA, występujących w autorskich kostiumach. Widowisko nawiązuje do słowiańskich Sobótek oraz obrzędów przesilenia letniego.
O zmroku wyrusza pochód z pochodniami, który kieruje się na Wierzbinowe Wzgórze. Przestrzeń wypełnia taniec, teatr ognia i światła oraz muzyka, tworząc atmosferę współczesnej Nocy Świętojańskiej. Kulminacyjnym momentem wydarzenia jest podpalenie wiklinowej postaci, wokół której uczestnicy tańczą, domykając symboliczny rytuał.
Każda edycja Wierzbina przynosi nową formę – inną postać, inną narrację, inne znaczenia.
Wierzbin stanowi także wyraźne nawiązanie do Wickermana – kluczowej postaci celtyckiego rytuału Beltane, poświęconego urodzajności, płodności oraz zwycięstwu światła i życia. W tradycji Celtów wiklinowe figury palono na wzgórzach podczas wiosennego przesilenia, traktując ogień jako znak oczyszczenia i odnowy.
Pomysłodawcą Wierzbina był Zdzisław Kwasek, mistrz plecionkarstwa, który w czasach działalności Małopolskiego Uniwersytetu Ludowego we Wzdowie zapoczątkował to wydarzenie. Przekazał on swoją pasję do wikliny licznym czeladnikom i instruktorom, prowadził badania etnograficzne nad polskim plecionkarstwem oraz inicjował nowe tradycje artystyczne.
To dzięki jego działalności wiklina na stałe zagościła w Uniwersytecie Ludowym. We Wzdowie powstały liczne, żywo rosnące rzeźby plenerowe z wikliny, a sama placówka stała się mecenasem tego wyjątkowego tworzywa rzemieślniczego.
Wiklina to naturalne lub okorowane gałązki wierzby – rośliny o wyjątkowym znaczeniu kulturowym i symbolicznym. W wielu tradycjach wierzba uznawana była za drzewo magiczne, obdarzone niezwykłymi właściwościami bioenergetycznymi oraz ogromną siłą wzrostu.
W wierzeniach ludowych symbolizuje ona:
– zdrowie i witalność
– płodność i odradzające się życie
– szczęście oraz siły ochronne
Wierzba obecna jest także w licznych przysłowiach ludowych, m.in.:
„Wiklina giętka – dziewczyna skłonna” czy „Krzak wikliny ciążę przyczyni”, co nawiązuje do jej zdolności rozmnażania się nawet z niedbale porzuconej gałązki.
W folklorze wierzby bywały również siedzibą istot demonicznych – jak choćby Diabła Boruty – a charakterystyczna wierzba rosochata, tradycyjnie ogławiana, do dziś pozostaje nieodłącznym elementem krajobrazu polskiej wsi.
Współcześnie wiklina przeżywa renesans. Coraz chętniej sięgają po nią:
– rzemieślnicy
– artyści
– architekci krajobrazu i przestrzeni
– ekolodzy
Jako materiał naturalny, odnawialny i plastyczny, doskonale wpisuje się w idee zrównoważonego rozwoju oraz dialogu sztuki z naturą – wartości, które od lat przyświecają Wierzbinowi.
